Quy trình bói Kiều cổ

01Nguồn gốc tục bói Kiều

Hiện nay, vẫn chưa có bất cứ tài liệu chính xác về việc khi nào Truyện Kiều được đưa vào tâm linh để xin một lời dạy về tương lai, tìm một hướng dẫn để sống ở đời.— Theo Thượng tọa Thích Thanh Huân, Ủy viên TT HĐTS, Phó Văn phòng 1 TƯ GHPGVN, Trụ trì chùa Pháp Vân (Hà Nội)

Hiện chỉ có thể phỏng đoán rằng việc Truyện Kiều được dùng làm sách bói bắt đầu sau khi tác phẩm được khắc in bằng chữ Nôm vào cuối thế kỷ 19, rồi in bằng chữ quốc ngữ vào đầu thế kỷ 20. Khi đã có sách in, ai cũng có thể giữ một cuốn Kiều trong nhà — và giở sách xin một lời khuyên trở thành nếp quen của nhiều gia đình.

Một trong những bản khắc in thời ấy là bản Nôm 1870 (Liễu Văn Đường), bản Nôm đang được biên soạn cho bản web; hiện bạn có thể đọc trọn bản Quốc ngữ trên Bói Kiều.

02Đạo lý của quẻ Kiều

Quẻ bói có thể soi cho ta thấy tương lai có thể xảy ra như thế nào — nhưng quẻ bói không phải điều tiền định bất biến.

Theo quan niệm xưa, lời quẻ chỉ là lời cảnh báo để ta suy nghĩ và xét lại những gì đã làm và sắp sửa làm. Câu Kiều gặp được không định đoạt thay ta; nó gợi ra một góc nhìn để ta tự soi lại lòng mình.

03Giá trị của quẻ và cách hỏi

Người xưa dặn: mỗi quẻ bói Kiều có giá trị trong một năm, và mỗi việc chỉ nên xem một lần. Nếu bói hết quẻ này đến quẻ khác cho cùng một việc, hoặc không ưng quẻ này mà cố tìm quẻ khác, thì chỉ gây thêm hoang mang chứ không giúp ta quyết định.

Tuy vậy, có thể xin quẻ cho vài vấn đề riêng biệt, mỗi việc một quẻ, chẳng hạn:

• Tình duyên
• Gia đạo
• Học hành
• Thi cử
• Tiền tài
• Công danh
• Bằng hữu
• Kiện tụng
• Du lịch
• Hợp đồng
• Mua bán
• Xây cất

04Tám bước bói Kiều cổ

Đây là cách bói đơn giản, trực tiếp qua các đoạn thơ, không dựa vào yếu tố bên ngoài.

1. Chuẩn bị sáchLấy một cuốn sách in đầy đủ văn bản Truyện Kiều — bằng chữ Nôm hoặc chữ quốc ngữ đều được.
2. Định câu hỏiQuyết định vấn đề muốn xin quẻ: điều đang quan tâm, thắc mắc hay hồ nghi. Càng chi tiết, cụ thể càng tốt — và chỉ một việc mà thôi.
3. Ngồi ngay ngắn, khấn nguyệnNgồi ngay ngắn trước bàn, có thể thắp nhang hoặc trầm cho thêm phần trang nghiêm, rồi khấn ba câu lời khấn truyền thống.
4. Xưng danhXưng họ tên, tuổi, ngày tháng năm xin quẻ và vấn đề muốn xem — thành tiếng, hoặc âm thầm trong lòng chỉ mình hay biết.
5. Chọn tay chuẩnChọn trước một tay làm chuẩn — tay phải hay tay trái đều được, nhưng phải chọn trước.
6. Định thần, mở sáchĐịnh thần, an tĩnh vài phút trong lúc cầm sách, rồi dùng hai ngón tay cái mở cuốn sách ra.
7. Lấy bốn hàngNgón cái của bàn tay đã chọn mở ngay vào trang nào, hàng nào thì lấy từ đó xuống đủ 4 hàng. Mỗi quẻ phải bắt đầu bằng câu lục và kết thúc bằng câu bát.
8. Nhận quẻBốn hàng ấy — tức hai cặp lục bát — là nội dung lời tư vấn cho vấn đề đang muốn hỏi.

05Lời khấn truyền thống

Ba câu khấn quen thuộc hướng về ba nhân vật trong truyện: người anh hùng Từ Hải, sư Giác Duyên — người đã cứu Kiều trên sông Tiền Đường — và chính nàng Kiều.

Bạn có thể đọc thêm lời khấn mở rộng và nghi thức giản lược trên Bói Kiều ở trang Nghi thức gieo quẻ.

06Cách đọc câu gặp được

Một quẻ gồm bốn hàng liền nhau, mở bằng câu lục (sáu chữ) và khép bằng câu bát (tám chữ). Dưới đây là minh hoạ hình thức một quẻ, lấy bốn câu mở đầu Truyện Kiều:

Tự soi, hoặc nhờ người tham vấn

Mỗi người trong hoàn cảnh của mình sẽ thấy giải pháp trong đó. Nếu chưa rõ, có thể nhờ người khác giúp cắt nghĩa đoạn văn và áp dụng vào trường hợp cụ thể của mình.

Người càng từng trải, càng có công phu và đạo đức thì càng đáng tin cậy trong việc giúp làm sáng tỏ ý nghĩa của quẻ — không nhất thiết phải là người có bằng cấp hay địa vị cao trong xã hội.

Đáng lưu ý: cách giải nghĩa đoạn thơ lấy làm quẻ hoàn toàn độc lập với nội dung, cốt truyện và tình tiết của Truyện Kiều. Ta đọc câu thơ như một lời gợi cho việc của mình, không phải như số phận của nhân vật.

07Khi nào nên bói Kiều

Bói Kiều chỉ nên thực hiện khi còn hoang mang, hoài nghi, chưa quyết định về một việc. Khi hai lẽ còn ngang nhau, câu thơ của Nguyễn Du như thêm một lời khuyên, một sự soi sáng, khiến cán cân có bên nặng bên nhẹ.

Còn khi đã quyết định thì không nên bói Kiều nữa, bởi quẻ sẽ không mang lại tác dụng gì thêm.

Kết quả chỉ mang tính tham khảo, chiêm nghiệm văn chương. Nội dung bài viết tóm lược quan niệm dân gian, không thay cho tư vấn chuyên môn hay quyết định của chính bạn.